Dưới góc nhìn pháp lý, vụ việc tài xế điều khiển ô tô bán tải “bất ngờ” chèn ép một xe máy, khiến họ ngã ra giữa làn đường, sát gầm xe tải đang lưu thông trên tuyến song hành Vành đai 3 – Hà Nội, gây phẫn nộ dư luận không chỉ ở khía cạnh đạo đức mà còn phải xem xét về quy định pháp luật, đây không đơn thuần là một vụ va chạm giao thông bình thường, mà có thể có dấu hiệu của tội phạm theo Bộ luật Hình sự hiện hành.
Theo điều tra ban đầu hành vi điều khiển ô tô với những diễn biến thể hiện chủ đích, thiếu quan sát, áp sát, ép xe máy chở người khác ngã tạo ra tình huống nguy hiểm cho thấy người điều khiển phương tiện vi phạm nghiêm trọng các quy tắc lái xe an toàn bắt buộc tại luật giao thông đường bộ. Nếu kết quả điều tra xác định được yếu tố chủ ý, hành vi này có thể được xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự về tội danh nặng hơn.
Đồng thời phải xét tới chủ đích của tài xế là lỗi vô ý hay lỗi cố ý, nếu như trường hợp tài xế đã quan sát thấy xe máy ở phía sau mà vẫn đánh lái, cố tình chèn ép khiến xe máy khiến xe máy ngã ra thì có thể sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 318 Bộ luật Hình sự về “Tội gây rối trật tự công cộng”, hành vi gây mất trật tự an toàn xã hội, các yếu tố để cấu thành tội phạm trong trường hợp này sẽ bao gồm:
Về chủ thể của tội phạm, chủ thể là người có năng lực trách nhiệm hình sự và đủ độ tuổi theo quy định của pháp luật. Trong vụ việc này, người điều khiển xe bán tải là một cá nhân đã trưởng thành, có đầy đủ năng lực nhận thức và điều khiển hành vi, đồng thời trực tiếp thực hiện hành vi lái xe tạt đầu, chèn ép xe máy trên đường.
Về khách thể của tội phạm, hành vi gây rối trật tự công cộng xâm phạm đến trật tự, an toàn công cộng và sự ổn định của xã hội tại nơi công cộng. Trong trường hợp này, hành vi chèn ép, tạt đầu xe máy giữa đường giao thông đã làm ảnh hưởng đến trật tự an toàn giao thông, gây nguy hiểm cho những người tham gia giao thông khác và tạo ra tâm lý hoang mang, bức xúc trong dư luận xã hội.
Về mặt khách quan của tội phạm, hành vi được thể hiện ở việc người lái xe bán tải điều khiển phương tiện chạy vượt lên rồi tạt đầu, chèn ép xe máy khiến xe máy ngã ra đường. Hành vi này xảy ra tại khu vực giao thông công cộng, có nhiều phương tiện qua lại và tiềm ẩn nguy cơ gây tai nạn nghiêm trọng. Hậu quả thực tế là ba người đi xe máy bị ngã xuống đường, đồng thời gây ảnh hưởng xấu đến trật tự, an toàn giao thông và làm lan truyền sự bức xúc trong xã hội.
Về mặt chủ quan của tội phạm, người thực hiện hành vi có lỗi cố ý. Người lái xe nhận thức được việc tạt đầu và chèn ép xe máy trên đường là nguy hiểm, có thể gây tai nạn và làm mất trật tự công cộng nhưng vẫn thực hiện hành vi đó. Điều này thể hiện ý thức coi thường pháp luật và an toàn của người khác khi tham gia giao thông.
Tuy nhiên, trong quá trình điều tra, để buộc tội tài xế xe ô tô, cơ quan Cảnh sát Điều tra cần phải làm rõ cả 4 yếu tố cấu thành tội phạm đã liệt kê ở trên. Trong đó, yếu tố quan trọng nhất là mặt chủ quan của tội phạm, tức là có hay không có lỗi của tài xế xe ô tô, và lỗi này là cố ý hay vô ý, tài xế có cố tình chèn ép xe máy hay chỉ vô tình tránh xe tải đang đậu bên đường. Các diễn biến tiếp theo cần chờ thêm kết quả điều tra của cơ quan chức năng.
Chuyên viên pháp lý Phan Mạnh Cường
Tham vấn bởi Luật sư Lâm Hoàng Quân