Trong bối cảnh hạ tầng giao thông ngày càng hiện đại, tình trạng người trẻ tuổi vận hành phương tiện khi chưa đủ điều kiện pháp lý vẫn diễn ra phổ biến, tiềm ẩn nhiều rủi ro cho xã hội. Để giải đáp thắc mắc về việc xử phạt hành vi này, chúng ta cần căn cứ vào các quy định mới nhất tại Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024. Theo đó, việc điều khiển phương tiện không đơn thuần là quyền tự do đi lại mà còn gắn liền với nghĩa vụ về độ tuổi và kỹ năng chuyên môn được Nhà nước công nhận.
Quy định về độ tuổi và loại giấy phép lái xe cần có đối với các phương tiện giao thông đường bộ: (Điều 57, Điều 59 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024)
- Đối với xe thô sơ (Xe đạp, xe lăn, xe súc vật kéo…): không quy định độ tuổi, không yêu cầu GPLX
- Đối với xe gắn máy (Dưới 50cm3 hoặc dưới 4kW): từ đủ 16 tuổi trở lên, không yêu cầu GPLX
- Xe mô tô hai bánh (Từ 50cm3 trở lên): từ đủ 18 tuổi trở lên, bắt buộc phải có GPLX hạng A1, A…
- Đối với xe máy chuyên dùng (Xe máy thi công, xe máy nông nghiệp…): từ đủ 18 tuổi trở lên, chứng chỉ bồi dưỡng kiến thức pháp luật & bằng điều khiển
- Đối với xe ô tô các loại: từ đủ 18 tuổi trở lên, bắt buộc phải có GPLX hạng B,C,D,…
Căn cứ theo Điều 18 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, mức xử phạt đối với hành vi điều khiển phương tiện mà không có GPLX hoặc chưa đủ tuổi được quy định cụ thể như sau:
Đối với người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy:
- Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi: Phạt cảnh cáo (không phạt tiền).
- Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi điều khiển mô tô có dung tích xi-lanh từ 50 cm3 trở lên hoặc có công suất động cơ điện từ 04 kW trở lên không có GPLX: Phạt tiền từ 400.000 VNĐ đến 600.000 VNĐ.
- Người điều khiển mô tô hai bánh có dung tích xi-lanh đến 125 cm3 hoặc có công suất động cơ điện đến 11 kW không có GPLX: Phạt tiền từ 2.000.000 VNĐ đến 4.000.000 VNĐ.
- Người điều khiển mô tô hai bánh có dung tích xi-lanh trên 125 cm3 trở lên hoặc có công suất động cơ điện trên 11 kW, xe mô tô ba bánh không có GPLX: Phạt tiền từ 6.000.000 VNĐ đến 8.000.000 VNĐ.
Đối với người điều khiển ô tô và các loại xe tương tự xe ô tô, xe chở người bốn bánh có gắn động cơ, xe chở hàng bốn bánh có gắn động cơ:
- Có GPLX nhưng hết hạn dưới 01 năm mà chưa gia hạn: Phạt tiền từ 8.000.000 VNĐ đến 10.000.000 VNĐ.
- GPLX không phù hợp với loại xe đang điều khiển hoặc hết hạn từ 01 năm trở lên: Phạt tiền từ 18.000.000 VNĐ đến 20.000.000 VNĐ.
Để tránh các rủi ro pháp lý và chi phí phạt lớn, người tham gia giao thông cần đảm bảo hai yếu tố: Đủ độ tuổi quy định và có GPLX phù hợp với loại phương tiện đang vận hành.
___________________________________
© Bài viết thuộc bản quyền Hệ thống luật Việt Nam
Tác giả: Lê Bùi Diễm Quỳnh
Tham vấn bởi LS. Lâm Hoàng Quân